راهنما
این صفحه را به کتابتان بیفزایید
نمایش کتاب (۵۰۰ صفحهها)
صفحهای پیشنهاد کنپوماتو
پوماتو، واژه‌ای مرکب از «سیب‌زمینی» و «گوجه‌فرنگی»، که با نام تامتیتو نیز شناخته می‌شود، گیاهی دورگه است که می‌تواند هم‌زمان گوجه‌فرنگی و سیب‌زمینی تولید کند. رایج‌ترین روش ایجاد پوماتو، پیوند زدن یک گیاه گوجه‌فرنگی و یک گیاه سیب‌زمینی به یکدیگر است؛ هر دو گیاه از اعضای سردهٔ بادنجان در خانوادهٔ بادنجانیان هستند. روش دیگر، همجوشی یاخته‌ای این دو گیاه با یکدیگر است.
گوجه‌فرنگی گیلاسی روی ساقهٔ گیاه رشد می‌کند، در حالی که سیب‌زمینی‌های سفید در خاک و از همان گیاه تشکیل می‌شوند.
پیشینه
[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]ایدهٔ پیوند زدن سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی، به‌گونه‌ای که هر دو محصول از یک گیاه به دست آیند، دست‌کم به سال ۱۸۳۳ بازمی‌گردد.
مانند همهٔ گیاهان پیوندی، این گیاه به‌طور طبیعی در طبیعت پدید نمی‌آید و نمی‌توان آن را از بذر پرورش داد، زیرا دو بخش گیاه از نظر ژنتیکی جدا از یکدیگر باقی می‌مانند و تنها برای تغذیه و رشد به یکدیگر وابسته‌اند. در روش معمول پیوند گیاهان، شکاف کوچکی در ساقهٔ هر یک از دو گیاه ایجاد می‌شود و ساقه‌ها به یکدیگر بسته می‌شوند. پس از ترمیم شکاف‌ها و اتصال دو گیاه، بخش برگ‌دار گیاه سیب‌زمینی را می‌توان جدا کرد و ریشه‌های گوجه‌فرنگی را نیز برداشت؛ در نتیجه، برگ‌های گوجه‌فرنگی ریشه‌های سیب‌زمینی را تغذیه می‌کنند.
پایهٔ پیوند، یعنی سیب‌زمینی، به‌عنوان یک سامانهٔ ریشه‌ای پایدار و سالم عمل می‌کند و پیوندک، یعنی گوجه‌فرنگی، به دلیل میوه، گل یا برگ‌های آن انتخاب می‌شود. گوجه‌فرنگی‌ها باید پس از حدود ۱۲ هفته، در ماه‌های تابستان، آمادهٔ برداشت باشند؛ سیب‌زمینی‌ها نیز زمانی آمادهٔ برداشت هستند که برگ‌های گوجه‌فرنگی شروع به خشک شدن و از بین رفتن کنند که معمولاً در اوایل پاییز رخ می‌دهد.
پیوند زدن به این روش می‌تواند برای تولید چندین محصول خویشاوند از یک گیاه نیز به کار رود؛ برای نمونه، «درخت سالاد میوه» که روزبه‌روز محبوب‌تر می‌شود، درختی واحد است که چندین نوع مرکبات تولید می‌کند، یا درختی که انواع گوناگونی از میوه‌های هسته‌دار مانند هلو و آلو را تولید می‌کند.
همجوشی یاخته‌های سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی نیز امکان‌پذیر است، هرچند این گیاه نمی‌تواند بذرهای بارور تولید کند. نخستین دورگهٔ یاخته‌ای از این نوع در سال ۱۹۷۸ پرورش داده شد.
مزایا
[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]گیاهان پوماتو به‌عنوان فناوری جدیدی برای کارآمدتر کردن تولید مواد غذایی مطرح شده‌اند، زیرا با افزایش تعداد محصولاتی که می‌توان در یک قطعه زمین یا در محیط‌های شهری کوچک مانند بالکن تولید کرد، از فضای موجود بیشترین استفاده را می‌کنند. این موضوع می‌تواند برای کشورهای در حال توسعه، مانند کنیا، اهمیت داشته باشد؛ زیرا کشاورزان می‌توانند با پرورش گیاهان پوماتو در فضای کمتر، در زمان و نیروی کار صرفه‌جویی کنند، بدون آنکه کیفیت محصولاتشان تحت تأثیر قرار گیرد.
علاوه بر این، پیوند زدن می‌تواند مقاومت گیاه را در برابر باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها افزایش دهد، گروه متنوع‌تری از گرده‌افشان‌ها را جذب کند و برای گیاهان زینتی ظریف، تنه‌ای مستحکم فراهم آورد.
محصولات تجاری
[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]گیاهان پوماتوی پیوندی در سپتامبر ۲۰۱۳ در بریتانیا توسط شرکت باغبانی و فروش پستی تامپسون و مورگان عرضه شدند. این شرکت گیاهان از پیش پیوندزده‌شده را با نام تجاری «تامتیتو» به فروش رساند. در همان ماه، نهالستان اینکردیبل ادیبل در نیوزیلند نیز عرضهٔ محصولی با نام «دابل‌آپ پوتیتو تام» را اعلام کرد.
شرکت تامپسون و مورگان اعلام کرد که این نخستین بار بود که این گیاه به‌صورت تجاری تولید می‌شد. مدیر این شرکت، پل هانسورد، گفت که ایدهٔ تامتیتو را ۱۵ سال پیش در ایالات متحده و هنگام بازدید از باغی به دست آورده بود؛ جایی که فردی برای شوخی یک سیب‌زمینی را زیر یک گیاه گوجه‌فرنگی کاشته بود.
جستارهای وابسته
[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]- تماکو
منابع
[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]- پژوهش علمی دربارهٔ جداسازی و بررسی دورگه‌های یاخته‌ای سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی؛ منتشرشده در سال ۱۹۹۲ در نشریهٔ «نظریه و کاربردهای ژنتیک».
https://doi.org/10.1007/BF00222854
- پژوهش نخستین دربارهٔ تولید گیاهان دورگهٔ یاخته‌ای سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی از پروتوپلاست‌های ادغام‌شده؛ منتشرشده در سال ۱۹۷۸.
https://doi.org/10.1007/BF02906548
- گزارش رادیوی ملی عمومی دربارهٔ گیاه تامتیتو و تولید هم‌زمان گوجه‌فرنگی و سیب‌زمینی.
https://www.npr.org/2013/09/27/226716504/the-last-word-in-business
- گزارش روزنامهٔ ایندیپندنت دربارهٔ عرضهٔ تجاری گیاه تامتیتو در بریتانیا در سال ۲۰۱۳.
- مقاله‌ای از ساینتیفیک امریکن دربارهٔ مبانی علمی گیاهان پوماتو و درختان چند میوه.
https://blogs.scientificamerican.com/brainwaves/the-science-of-pomato-plants-and-fruit-salad-trees/