پرش به محتوا

جان کیتس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جان کیتس
پرترهٔ جان کیتس، اثر ویلیام هیلتون، حدود ۱۸۲۲
پرترهٔ جان کیتس، اثر ویلیام هیلتون، حدود ۱۸۲۲
نام اصلی
John Keats
زاده۳۱ اکتبر ۱۷۹۵[۱]
مورگیت، سیتی لندن، انگلستان
درگذشته۲۳ فوریهٔ ۱۸۲۱ (۲۵ سال)[۱]
رم، ایالات پاپی
سل[۲]
آرامگاهگورستان غیرکاتولیک‌ها، رم[۳]
پیشهشاعر
زبان(ها)انگلیسی
ملیتانگلیسی
تحصیلاتمدرسهٔ جان کلارک در انفیلد
شاگردی داروفروشی نزد توماس هموند
آموزش پزشکی در دانشکدهٔ پزشکی بیمارستان گای[۴]
دورهرمانتیسم
سال‌های فعالیت۱۸۱۴–۱۸۲۰
کار(های) برجسته
شریک(های) زندگیفانی براون
والدینتوماس کیتس و فرانسس جنینگز کیتس

جان کیتس (انگلیسی: John Keats، ۳۱ اکتبر ۱۷۹۵ – ۲۳ فوریهٔ ۱۸۲۱) شاعر انگلیسی و از چهره‌های اصلی نسل دوم رمانتیسم بریتانیا بود. دورهٔ انتشار آثار او بسیار کوتاه بود. نخستین مجموعهٔ مستقلش در ۱۸۱۷ منتشر شد و آخرین کتابش، لامیا، ایزابلا، شب سنت اگنس و شعرهای دیگر (Lamia, Isabella, The Eve of St. Agnes, and Other Poems)، در ۱۸۲۰، چند ماه پیش از سفر پایانی او به ایتالیا، به چاپ رسید.[۵] با وجود این دورهٔ کوتاه، شعرهای ۱۸۱۹ او، از جمله قصیده‌ای برای یک بلبل، قصیده بر کوزه‌ای یونانی (Ode on a Grecian Urn)، قصیده بر مالیخولیا (Ode on Melancholy) و به پاییز (To Autumn)، در مرکز ارزیابی‌های بعدی از شعر رمانتیک قرار گرفتند.[۶]

شعر کیتس به‌ویژه با تصویرپردازی حسی، توجه به زیبایی و زوال، اسطورهٔ کلاسیک، میل، مرگ و رابطهٔ تخیل با شناخت شناخته می‌شود. نامه‌های او نیز بخشی مهم از میراث ادبی و انتقادی‌اش هستند. کیتس در نامه‌ای در دسامبر ۱۸۱۷ اصطلاح «توانایی منفی» (Negative Capability) را برای ظرفیتی به کار برد که شاعر یا نویسنده بتواند در وضعیت ابهام، راز و تردید باقی بماند، بی‌آنکه فوراً همه‌چیز را به توضیحی عقلانی و قطعی فرو بکاهد.[۷] این گرایش به تحمل ابهام را می‌توان در شعرهای پختهٔ او نیز دید، جایی که زیبایی و رنج، لذت و فناپذیری، و میل به ماندگاری در کنار آگاهی از گذر زمان قرار می‌گیرند.[۶]

واکنش منتقدان در زمان زندگی کیتس یکدست نبود. اندیمیون (Endymion: A Poetic Romance) در ۱۸۱۸ هدف نقدهای بسیار تند، به‌ویژه در مطبوعات محافظه‌کار، قرار گرفت و حمله به او با خصومت سیاسی علیه حلقهٔ لی هانت و اصطلاح تحقیرآمیز «مکتب کاکنی» پیوند داشت.[۸][۹] با این حال، این نقدها همهٔ واکنش‌های معاصر را نمایندگی نمی‌کردند و مجموعهٔ ۱۸۲۰ او پذیرش بهتری یافت. شهرت کیتس پس از مرگ به‌تدریج گسترش یافت و تا پایان سدهٔ نوزدهم جایگاه او به‌عنوان شاعری مهم تثبیت شد.[۱۰]

زندگی و آموزش پزشکی

[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]

کیتس در مورگیت در سیتی لندن در خانوادهٔ توماس کیتس و فرانسس جنینگز به دنیا آمد. پدرش در ۱۸۰۴ بر اثر جراحت ناشی از حادثهٔ اسب‌سواری درگذشت و مادرش نیز در ۱۸۱۰، هنگامی که کیتس چهارده سال داشت، بر اثر سل از دنیا رفت.[۱] او در مدرسهٔ جان کلارک در انفیلد تحصیل کرد. چارلز کادن کلارک، پسر مدیر مدرسه، از نخستین کسانی بود که علایق ادبی او را تشویق کرد و او را با نویسندگانی چون ادموند اسپنسر و ترجمهٔ جرج چپمن از هومر آشنا ساخت.[۱] مرگ زودهنگام والدین و تجربهٔ بیماری در خانواده بعدها در زندگی او با بیماری برادرش تام و سرانجام بیماری خودش تکرار شد، هرچند پژوهش ادبی امروز این تجربه‌ها را توضیحی ساده و مستقیم برای شعر او نمی‌داند.[۲]

کیتس در ۱۸۱۰ مدرسه را ترک کرد و شاگرد توماس هموند، جراح و داروفروش در ادمونتون، شد. پس از پایان دورهٔ شاگردی در ۱۸۱۵، در ۱ اکتبر همان سال در بیمارستان گای در لندن نام‌نویسی کرد و آموزش عملی پزشکی، جراحی و داروسازی را ادامه داد. تصویب قانون داروفروشان در ۱۸۱۵ استانداردهای تازه‌ای برای آموزش حرفه‌ای ایجاد کرده بود و کیتس در ۱۸۱۶ مجوز کار به‌عنوان داروفروش را دریافت کرد.[۴] بنابراین نسبت‌دادن تحصیل او به دانشگاه امروزی کینگز لندن گمراه‌کننده است. او در دانشکدهٔ پزشکی بیمارستان گای آموزش دید که بسیار بعدتر در ساختار کنونی کینگز کالج لندن ادغام شد.[۱] کیتس با وجود توانایی در پزشکی، در همان سال مسیر حرفه‌ای خود را تغییر داد و فعالیت اصلی‌اش را بر شعر متمرکز کرد.[۱۱]

این گذار به معنی گسست کامل میان پزشکی و شعر نبود. آموزش پزشکی کیتس او را با مشاهدهٔ بدن، درد، بیماری و مرگ در محیط بیمارستان روبه‌رو کرده بود و پژوهشگران از نقش این تجربه در حساسیت او به بدن و احساس در شعر سخن گفته‌اند.[۱۱] در ۱۸۱۶، چارلز کادن کلارک او را به لی هانت معرفی کرد و کیتس به حلقه‌ای از نویسندگان و هنرمندان لندن راه یافت که از نظر ادبی و سیاسی با مطبوعات اصلاح‌طلب پیوند داشتند. از طریق این محیط با چهره‌هایی چون پرسی بیش شلی و ویلیام هزلت نیز آشنا شد.[۸] نخستین کتاب او با عنوان شعرها (Poems) در ۱۸۱۷ منتشر شد. کتاب فروش زیادی نداشت، اما آغاز مرحله‌ای بود که در آن کیتس تقریباً تمام نیروی خود را به شعر، مطالعه و معاشرت ادبی اختصاص داد.[۵]

شکل‌گیری حرفهٔ شعری و سال‌های اوج

[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]

دومین کتاب کیتس، اندیمیون: رمانسی منظوم، در ۱۸۱۸ منتشر شد. این منظومهٔ بلند بر افسانهٔ یونانی اندیمیون استوار بود و با مصراع مشهور «چیزی زیبا شادی‌ای جاودان است» آغاز می‌شود. کیتس خود بعدها ناپختگی‌هایی در این اثر می‌دید، اما نوشتن آن مرحله‌ای مهم در آزمایش او با روایت بلند، اسطوره و زبان حسی بود.[۶] نقدهای تند Blackwood's Edinburgh Magazine و Quarterly Review فقط داوری زیبایی‌شناختی نبودند و به جایگاه اجتماعی کیتس و پیوندش با حلقهٔ هانت نیز حمله می‌کردند.[۹][۸] در تابستان همان سال او همراه چارلز براون سفری پیاده در شمال انگلستان و اسکاتلند انجام داد، اما بیماری و سپس وخامت حال برادرش تام سبب شد به جنوب بازگردد. تام پس از چند ماه مراقبت کیتس در دسامبر ۱۸۱۸ بر اثر سل درگذشت.[۲]

خانهٔ کیتس در همپستید، محل اقامت او از دسامبر ۱۸۱۸ تا سپتامبر ۱۸۲۰

پس از مرگ تام، چارلز براون از کیتس دعوت کرد در بخش متعلق به او از ونت‌ورث پلیس در همپستید زندگی کند. این خانه که امروز با نام خانهٔ کیتس شناخته می‌شود، محل بخش مهمی از دورهٔ خلاقیت ۱۸۱۹ او بود و در همان‌جا با همسایه‌اش فانی براون آشنا شد و رابطهٔ عاطفی آنان به نامزدی انجامید.[۱۲] کیتس در ۱۸۱۹ مجموعه‌ای از مهم‌ترین شعرهایش را نوشت یا تکمیل کرد. در میان آنها شب سنت اگنس (The Eve of St. Agnes)، بانوی زیبای بی‌رحم (La Belle Dame sans Merci)، لامیا (Lamia)، هایپریون، سقوط هایپریون: یک رؤیا (The Fall of Hyperion: A Dream) و چند قصیدهٔ بزرگ قرار دارند.[۶] قصیده‌ای برای یک بلبل در بهار همان سال نوشته شد و به پاییز در سپتامبر ۱۸۱۹ در وینچستر شکل گرفت.[۱۳]

این دوره همچنین زمانی بود که اندیشه‌های انتقادی کیتس در نامه‌هایش صورت روشن‌تری پیدا کردند. «توانایی منفی» یکی از مشهورترین اصطلاحات اوست، اما نامه‌ها مفاهیم دیگری نیز دربارهٔ تخیل، شخصیت شاعر و رابطهٔ زیبایی با حقیقت دربر دارند.[۷] شعر پختهٔ کیتس اغلب به جای حل‌کردن تقابل‌ها آنها را در تعادل نگه می‌دارد. در قصیده بر کوزه‌ای یونانی هنرِ ماندگار در برابر زندگیِ گذرا قرار می‌گیرد. در قصیده‌ای برای یک بلبل شور رهایی از رنج با آگاهی از مرگ همراه است و در به پاییز وفور و زیبایی فصل از همان آغاز با رسیدن پایان آن پیوند دارد.[۶] مجموعهٔ نهایی ۱۸۲۰، لامیا، ایزابلا، شب سنت اگنس و شعرهای دیگر، افزون بر شعرهای روایی، قصیده‌های ۱۸۱۹ و بخشی از هایپریون را دربر گرفت و نسبت به آثار نخستین او با واکنش انتقادی مساعدتری روبه‌رو شد.[۵][۹]

بیماری، مرگ و میراث

[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]

سلامت کیتس در آغاز ۱۸۲۰ به‌طور جدی رو به وخامت گذاشت. در فوریهٔ آن سال نشانه‌های سل در او تشخیص داده شد و برای هفته‌ها خانه‌نشین بود.[۱۴] بیماری امکان ازدواج و برنامه‌های حرفه‌ای او را محدود کرد و رابطه‌اش با فانی براون نیز زیر فشار بیماری، ناامنی مالی و آگاهی از کوتاه‌شدن زندگی قرار گرفت.[۱۵] پزشکان اقامت در آب‌وهوای گرم‌تر را توصیه کردند و کیتس در سپتامبر ۱۸۲۰ همراه دوستش جوزف سورن انگلستان را به مقصد ایتالیا ترک کرد. پس از سفر دریایی و توقف در ناپل، آن دو به رم رسیدند. وضعیت او در زمستان بدتر شد و کیتس در ۲۳ فوریهٔ ۱۸۲۱، در بیست‌وپنج‌سالگی، در رم درگذشت.[۱۴][۱]

سنگ قبر کیتس در گورستان غیرکاتولیک‌های رم. نام او به درخواست خودش بر سنگ نوشته نشد.

کیتس در گورستان غیرکاتولیک‌های رم به خاک سپرده شد. او خواسته بود نامش روی سنگ قبر نیاید و تنها عبارت «اینجا کسی آرمیده است که نامش بر آب نوشته شد» (Here lies One whose Name was writ in Water) بر آن نقش بندد. دوستانش متن دیگری دربارهٔ «شاعر جوان انگلیسی» و رفتار دشمنانش به سنگ افزودند.[۳] این نوشته و مرگ زودهنگام کیتس بعدها به روایتی رمانتیک از شاعری انجامید که گویا نقدهای خصمانه او را از پا درآورده بودند. پرسی بیش شلی نیز در مرثیهٔ آدونائیس (Adonais) به شکل‌گیری بخشی از این تصویر کمک کرد. پژوهش تاریخی جدید این روایت را توضیحی برای مرگ او نمی‌پذیرد. کیتس از بیماری سل درگذشت و شواهد نشان می‌دهند که واکنش او به نقدها نیز پیچیده‌تر از افسانهٔ شاعری بود که صرفاً بر اثر حملهٔ منتقدان شکست.[۹][۲]

شهرت کیتس در دهه‌های پس از مرگ پیوسته افزایش یافت. انتشار زندگی، نامه‌ها و بقایای ادبی جان کیتس به کوشش ریچارد مانکتون میلنز در ۱۸۴۸ توجه تازه‌ای به زندگی و نامه‌های او برانگیخت.[۱۲] تا پایان سدهٔ نوزدهم، جایگاه او در تاریخ شعر انگلیسی تثبیت شده بود و شعرهایش در سنت‌های انتقادی و هنری گوناگون بازخوانی شدند.[۱۰] در نقد جدید، اهمیت کیتس تنها به زندگی کوتاه و سرنوشت شخصی او نسبت داده نمی‌شود. پژوهش‌ها بر مهارت او در فرم و وزن، رابطهٔ شعرش با پزشکی و فرهنگ مادی، سیاست و حلقه‌های ادبی لندن، اندیشهٔ او دربارهٔ تخیل و نیز نقش نامه‌هایش در شکل‌گیری نقد رمانتیک تأکید دارند.[۱۶] از این منظر، فشردگی دورهٔ فعالیت او نه حاشیه‌ای بر اهمیتش، بلکه بخشی از شگفتی تاریخی کارنامه‌ای است که در فاصلهٔ چند سال از شعرهای آغازین به آثار پختهٔ ۱۸۱۹ رسید.

جستارهای وابسته

[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]

پانویس

[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 3 4 5 6 "John Keats". King's College London (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  2. 1 2 3 4 Bari, Shahidha (2017). "Mortality". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. pp. 47–55. doi:10.1017/9781107707474.006.
  3. 1 2 "The Grave of John Keats". Keats-Shelley Memorial Association (in English). 2020. Retrieved 16 اوت 2026.
  4. 1 2 Gillam, Sarah (20 سپتامبر 2019). "Keats' medical notebook". Royal College of Surgeons of England (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  5. 1 2 3 Barnard, John (2017). "Manuscripts and Publishing History". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. pp. 75–86. doi:10.1017/9781107707474.009.
  6. 1 2 3 4 5 Wolfson, Susan J. (2015). Reading John Keats (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139048774. ISBN 9780521513418.
  7. 1 2 Richardson, Thomas (2024). "Letters". The Oxford Handbook of British Romantic Prose (in English). Oxford University Press. pp. 433–448. doi:10.1093/oxfordhb/9780198834540.013.21.
  8. 1 2 3 Leadbetter, Gregory (2017). "The Hunt Circle and the Cockney School". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. pp. 89–98. doi:10.1017/9781107707474.010.
  9. 1 2 3 4 Everest, Kelvin (2017). "Contemporary Reviews". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. pp. 313–322. doi:10.1017/9781107707474.032.
  10. 1 2 O’Gorman, Francis (2017). "Critical Reception, 1821–1900". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781107707474.033.
  11. 1 2 Ghosh, Hrileena; Roe, Nicholas (2017). "Formative Years and Medical Training". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. pp. 19–27. doi:10.1017/9781107707474.003.
  12. 1 2 "History of the House". City of London (in English). 29 مه 2026. Retrieved 16 اوت 2026.
  13. ↑ "John Keats". Orlando: Women's Writing in the British Isles from the Beginnings to the Present (in English). Cambridge University Press. Retrieved 16 اوت 2026.
  14. 1 2 Robinson, Jeffrey C. (2017). "Travel". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781107707474.007.
  15. ↑ Thomson, Heidi (2017). "Fanny Brawne and Other Women". In Michael O'Neill (ed.). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. pp. 38–46. doi:10.1017/9781107707474.005.
  16. ↑ Michael O'Neill, ed. (2017). John Keats in Context (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781107707474.

منابع

[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]

پیوند به بیرون

[ویرایش متنی | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=جان_کیتس&oldid=44198097»