Amsterdam
Amsterdam | |
|---|---|
Umurwa mukuru | |
Amsterdam ifotowe mu kirere | |
Aho Amsterdam iherereye mu Buholandi | |
| Aho biherereye: 52°22′N 4°53′E / 52.367°N 4.883°E | |
| Igihugu | Ubuholandi |
| Intara | Holland y'Amajyaruguru |
| Ubuyobozi | |
| • Meya | Femke Halsema |
| Population (2026) | |
| • Igiteranyo | 942.504 |
| Urubuga | amsterdam.nl |
Amsterdam ni umurwa mukuru w'Ubuholandi. Ni na wo mujyi utuwe cyane mu gihugu. Icyicaro cya guverinoma ntikiri i Amsterdam. Kiri mu mujyi wa Den Haag (La Haye).
Amsterdam iri mu Ntara ya Holland y'Amajyaruguru. Ituwe n'abaturage barenga 940,000. Uyu mujyi uzwiho imiyoboro y'amazi myinshi. Agace k'imiyoboro yo mu kinyejana cya 17 kari ku rutonde rw'Umurage w'Isi wa UNESCO.
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]
Amsterdam yatangiye ari umudugudu muto w'abarobyi mu kinyejana cya 13. Kugira ngo birinde imyuzure, abaturage bubatse urugomero ku uruzi rwa Amstel. Byabaye ahagana mu 1270.[1] Izina Amsterdam rikomoka kuri urwo rugomero rwo ku ruzi rwa Amstel.[2] Amsterdam yahawe uburenganzira bwo kuba umujyi mu 1306.[3]
Mu kinyejana cya 17, Amsterdam yabaye ihuriro rikomeye ry'ubucuruzi mu Burayi.[3] Mu gihe cy'Intambara ya Kabiri y'Isi Yose, Ubudage bwigaruriye Amsterdam.[3] Abayahudi 107,000 bajyanywe mu nkambi bavuye mu Buholandi. Nibura 102,000 muri bo bishwe.[4] Anne Frank n'umuryango we bihishe mu nzu iri ku muyoboro wa Prinsengracht. Iyo nzu ubu yitwa Anne Frank Huis. Isurwa n'abantu barenga miliyoni buri mwaka.[5]
Imiterere n'abaturage
[Hindura | hindura inkomoko]Imiyoboro y'amazi igabanya Amsterdam mu birwa bigera kuri 90. Ibiraro birenga 1,300 bihuza ibyo birwa.[6] Agace k'imiyoboro kitwa Grachtengordel kubatswe mu mpera z'ikinyejana cya 16 no mu kinyejana cya 17. Kashyizwe ku rutonde rw'Umurage w'Isi wa UNESCO mu 2010.[7]
Ku itariki ya 1 Mutarama 2026, Amsterdam yari ituwe n'abaturage 942,504.[8]
Ubuyobozi
[Hindura | hindura inkomoko]Meya wa Amsterdam ni Femke Halsema. Yatangiye uwo murimo mu 2018. Ni we mugore wa mbere wabaye meya w'uyu mujyi.[9] Inama njyanama y'umujyi yasabye ko yongera gushyirwaho kugeza nibura mu 2030.[10]
Umuco
[Hindura | hindura inkomoko]Amsterdam ifite inzu ndangamurage nyinshi. Rijksmuseum, Van Gogh Museum na Stedelijk Museum ziri ku kibuga cyitwa Museumplein.[11]
Amsterdam izwi nk'umujyi w'amagare. Muri uyu mujyi hari amagare menshi kurusha abaturage.[12]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- ↑ "Amsterdam – History". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "S03: Functions of geographical names". United Nations Statistics Division (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
- 1 2 3 "Amsterdam summary". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "The Persecution of the Jews in Photographs: The Netherlands 1940–1945". NIOD (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Anne Frank". Canon van Nederland (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Amsterdam". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). 2026-10-22. Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Seventeenth-Century Canal Ring Area of Amsterdam inside the Singelgracht". UNESCO World Heritage Centre (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Amsterdam (Municipality, Netherlands) – Population". City Population (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Femke Halsema beëdigd als burgemeester van Amsterdam". Hart van Nederland (in Ikinerilande). 2018-07-12. Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Tweede termijn burgemeester Femke Halsema". Rodi Media (in Ikinerilande). Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Things to do in the Museum Quarter". I amsterdam (in Icyongereza). 2026-09-10. Retrieved 2026-10-27.
- ↑ "Building a Truly Bike-Friendly City: Lessons from Amsterdam". Urban Land Institute (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-27.
Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]- Amafoto ya Amsterdam kuri Wikimedia Commons