მთავარი გვერდი

ეს არის თავისუფალი ენციკლოპედიის ქართულენოვანი პროექტი

ამჟამად ქართულ ენაზე
ხელმისაწვდომია 200 921 სტატია.

გეოგრაფია · ისტორია · მეცნიერება · რელიგია · საზოგადოება · სამართალი · სპორტი · ხელოვნება · საქართველო

მეგზური · ხშირი შეკითხვები · ფორუმი · მოთხოვნილი სტატიები

რჩეული სტატია

მუსტაფა ქემალ ათათურქი, თურქი ფელდმარშალი, რევოლუციონერი სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი და თურქეთის რესპუბლიკის დამფუძნებელი მამა. ათათურქი 1923 წლიდან, რესპუბლიკის დაფუძნებიდან, 1938 წელს საკუთარ სიკვდილამდე, იყო თურქეთის პრეზიდენტი. მან გაატარა ყოვლისმომცველი პროგრესული რეფორმები, რამაც თურქეთი გარდაქმნა სეკულარულ და ინდუსტრიალიზებულ სახელმწიფოდ. მისი სეკულარისტული და ნაციონალისტური პოლიტიკა და სოციალისტურ-პოლიტიკური თეორია ქემალიზმის სახელით გახდა ცნობილი. თავისი სამხედრო და პოლიტიკური მიღწევების გამო, ათათურქი XX საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ლიდერად ითვლება. ათათურქი ცნობილი გახდა პირველი მსოფლიო ომის დროს, გალიპოლის ბრძოლაში (1915) ოსმალეთის იმპერიის გამარჯვების უზრუნველყოფის შემდეგ. ოსმალეთის იმპერიის დამარცხებისა და დაშლის შემდეგ, ის სათავეში ჩაუდგა თურქულ ეროვნულ მოძრაობას. მოძრაობა წინააღმდეგობას უწევდა მოკავშირეების მიერ თურქეთის დაყოფას ომში გამარჯვებულ მხარეებს შორის. თურქეთის დღევანდელ დედაქალაქში, ანკარაში დროებითი მთავრობის შექმნის შემდეგ მან დაამარცხა მოკავშირეების მიერ გაგზავნილი ძალები და ომში გაიმარჯვა. მოგვიანებით ამ მოვლენებს „თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის“ უწოდეს. შემდგომში ათათურქმა გააუქმა უკვე დაშლილი ოსმალეთის იმპერია და მის ნაცვლად გამოაცხადა თურქეთის რესპუბლიკის დაარსების შესახებ. ახლად ჩამოყალიბებული თურქეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ამპლუაში, ათათურქმა წამოიწყო პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული რეფორმების მკაცრი პროგრამა, რომლის საბოლოო მიზანი იყო თანამედროვე, პროგრესული და სეკულარული ეროვნული სახელმწიფოს აშენება. მან დაწყებითი განათლება უფასო და სავალდებულო გახადა და ათასობით ახალი სკოლა გახსნა ქვეყნის მასშტაბით. ასევე შემოიღო ლათინურ ენაზე დაფუძნებული თურქული ანბანი, რომელმაც ჩაანაცვლა ძველი ოსმალურის თურქული ანბანი. ათათურქის პრეზიდენტობის დროს თურქმა ქალებმა თანაბარი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები მიიღეს. კერძოდ, №1580 კანონის საფუძველზე 1930 წლის 3 აპრილს ქალებს მიენიჭათ ხმის მიცემის უფლება ადგილობრივ არჩევნებზე და რამდენიმე წლის შემდეგ, 1934 წელს, სრული საყოველთაო ხმის უფლება მიიღეს.

სრულად...

კანდიდატები

სხვა რჩეული სტატიები

დღის სტატია

მარტინ ლუთერი (დ. 10 ნოემბერი, 1483, აისლებენი — გ. 18 თებერვალი, 1546, აისლებენი) — გერმანელი ბერი, მღვდელი, პროფესორი, თეოლოგი და ეკლესიის რეფორმატორი. მისმა სწავლებამ საფუძველი ჩაუყარა რეფორმაციას და ღრმა კვალი დააჩნია ლუთერანული და პროტესტანტული ტრადიციების დოქტრინებსა და კულტურას, ისევე, როგორც საერთოდ დასავლური ცივილიზაციის განვითარების კურსს.

მის გვიანდელ შრომებში, განსაკუთრებით – „ებრაელების და მათი ტყუილების შესახებ“, ლუთერი ებრაელების მიმართ გამოხატავს მტრულ დამოკიდებულებას. ის წერს, რომ ებრაელების სინაგოგები და სახლები უნდა დაინგრეს, მათი ქონების კონფისკაცია მოხდეს და თავისუფლება შეეზღუდოთ. ამ ანტისემიტური განწყობის გამო მის მიმართ არაერთგვაროვანი დამოკიდებულებაა.

სტატიები

დღის სურათი

გალაქტიკა MACS 2129-1-ის NASA-ს პოსტერი, რომელიც ცნობილია როგორც „სასაფლაოს გალაქტიკა“.

რჩეული სურათები

სიახლეები

ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის განმტკიცებაში სამხრეთაფრიკელი ნავი პილეი (სურათზე) გახდა.
სერბეთის პრეზიდენტი ალექსანდარ ვუჩიჩი გადადგა და მის მოვალეობას ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტი ანა ბრნაბიჩი ასრულებს.
ნორვეგიის მეფე ჰარალდ V 89 წლის ასაკში გარდაიცვალა და ტახტზე ჰოკონ VIII ავიდა.
ენდი ბერნემი გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი გახდა.
უნგრეთის პრეზიდენტი ტამაშ შუიოკი გადადგა და ქვეყნის მეთაურის მოვალეობას ეროვნული ასამბლეის სპიკერი აგნეს ფორსტჰოფერი ასრულებს.
კეიკო ფუხიმორი პერუს პრეზიდენტად აირჩიეს.

მიმდინარე: საქართველოს საპროტესტო აქციები; რუსეთის შეჭრა უკრაინაში; ისრაელ-ჰამასის ომი; ირან-ისრაელის ომი.

31 ოქტომბერი — ამ დღეს...

475 : რომულუს ავგუსტულუსი რომის იმპერატორად გამოცხადდა.
1517 : პროტესტანტული რეფორმაცია — მარტინ ლუთერი (სურათზე) თავის 95 თეზისს ვიტენბერგის ეკლესიის კარზე აქვეყნებს.
1892 : ართურ კონან დოილი „შერლოკ ჰოლმზის თავგადასავლებს“ აქვეყნებს.
1922 : 39 წლის ასაკში ბენიტო მუსოლინი იტალიის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა პრემიერი გახდა.
1941 : რაშმორის მთის კოლოსალური მონუმენტი გაიხსნა აშშ-ში.
1956 : სუეცის კრიზისი — დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი ეგვიპტის დაბომბვას იწყებენ, სუეცის არხის გახსნის იძულების მიზნით.
1984 : ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ინდირა განდი მოკლა საკუთარმა ორმა მცველმა; ნიუ-დელიში მასობრივი არეულობა დაიწყო.
სხვა მოვლენები

იცით თუ არა, რომ?

ვიკიპედიის ახალი მასალებიდან:

ნორმან ეინჯელი არის ერთადერთი ნობელის პრემიის ლაურეატი, რომელმაც ჯილდო წიგნის გამოცემისთვის მოიპოვა.
იოანე II პირველი პაპი იყო, რომელმაც სახელი შეიცვალა პაპად არჩევის შემდეგ.
უილიამ პიტი (სურათზე) დიდი ბრიტანეთის ყველაზე ახალგაზრდა პრემიერ-მინისტრია, 1783 წელს თანამდებობის დაკავების მომენტში იგი 24 წლის იყო.
მეტამორფოზის ბოლო სტადიაზე (იმაგო) ერთდღიურები არ იკვებებიან და ცოცხლობენ ცოტა ხანს — რამდენიმე საათიდან ერთ ან რამდენიმე დღემდე.
ჰაიტის პრეზიდენტი ჟან-კლოდ დიუვალიე მსოფლიოში ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტად ითვლება, მან თანამდებობა 19 წლის ასაკში დაიკავა.
ზღვის მამლებს მკერდის წინა 3 სხივი თითისებრ გამონაზარდებად აქვთ გარდაქმნილი, რომელთა დახმარებითაც ფსკერზე ცოცავენ და საკვებს ეძებენ.
არქივი
მოგვაწოდეთ ფაქტი